به گزارش آب و هوا چطوره، احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور، درباره تفاوت میزان بارش سال آبی جاری با سالهای قبل توضیح داد که برخی سالها در محدوده نرمال قرار میگیرند، برخی دیگر کمتر از نرمال هستند و با خشکسالی همراهاند و در سالهایی که کاهش مییابد، مقدار بارشها گاه بیش از حد نرمال ثبت میشود.
وی افزود تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی در دو دهه اخیر موجب افزایش دورههای خشکسالی و کاهش میانگین بارش کشور شده است، هرچند این به معنای خشک بودن تمامی سالها نیست و بارش همچنان دچار نوسان است و گاه شرایط مناسبیِ بارشی را شاهدیم.
او تأکید کرد که شرایط در همه نقاط کشور یکسان نیست و علاوه بر تغییرات بینسالانه با تغییرات منطقهای نیز روبهرو هستیم؛ برای نمونه امسال در غرب، شمالغرب و جنوبغرب بارشها در محدوده نرمال تا فراتر از آن بوده است، در حالی که سال گذشته این نواحی شرایط نامطلوبی داشتند.
در مقابل، فلات مرکزی نسبت به سال قبل بارش کمتری دریافت کرده و هماکنون با خشکسالی روبهرو است؛ بنابراین تغییرات مکانی و زمانی الگوی بارش را نشان میدهد و این ویژگی بخشی از ماهیت طبیعی بارش است.
علت تغییر ناگهانی بارشها چیست؟ بخشی از این تفاوتها به پدیدههای بزرگمقیاس اقلیم مربوط میشود؛ به عنوان نمونه سال گذشته تحت تأثیر پدیده لا نینا بودیم و به تدریج شرایط اقلیمی تغییر کرد؛ علاوه بر آن شاخصهای مختلف دیگری نیز بر وضعیت بارش تأثیرگذارند.
وی افزود: مسیر عبور سامانههای جوی از دامنه مدیترانه و شاخصهایی که وضعیت پهنههای منطقهای را توضیح میدهند، از جمله عوامل مؤثر بر میزان و پراکندگی بارشها هستند؛ بنابراین نمیتوان برای تغییرات بارندگی یک دلیل واحد ارائه کرد، زیرا پدیدهها پیچیدهاند.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی گفت: مجموعهای از سامانهها و عوامل در مقیاسی بزرگ و کوچک با هم در کنار هم قرار میگیرند و در نهایت منجر به شکلگیری پدیدههای طبیعی مانند بارش و دما میشوند؛ این روندها تحت کنترل انسان نیستند و اقلیم بهطور طبیعی چنین تغییراتی را ایجاد میکند.
وی تأکید کرد: گرمایش جهانی در بسیاری از مناطق جهان منجر به کاهش بارش و تغییرات معنادار در الگوهای بارش شده و منطقه خاورمیانه نیز از این قاعده مستثنی نیست و بررسیها کاهش بارش در اغلب کشورهای این منطقه را نشان میدهند.
بارشهای موسمی جنوب شرق امسال ضعیفتر خواهد بود.
این مقام مسئول درباره وضعیت بارشها و شرایط جوی ماههای آینده گفت: عملاً زمان بارشها در کشور به پایان رسیده و به تدریج وارد فصل تابستان میشویم؛ با نزدیک شدن به نیمه دوم خرداد، شرایط تابستانی در بخش وسیعی از کشور حاکم میشود و به دنبال آن مصرف برق و استفاده از وسایل سرمایشی به شکل قابل توجهی افزایش مییابد.
در اغلب مناطق کشور بهویژه در جنوب رشتهکوه البرز، وقوع بارشها در فصل تابستان بسیار محدود است و بارندگیها عمدتاً به نوار شمالی کشور، سواحل دریای خزر، مناطق شمالی آذربایجانها، اردبیل و تا حدودی نوار شمالی خراسان محدود میشود.
در سایر نقاط کشور نیز بارش مؤثری رخ نمیدهد و تنها در برخی مناطق ممکن است رگبارهای پراکنده، رعدوبرق و بارشهای کوتاهمدت در ساعات بعدازظهر و شب دیده شود.
در جنوب سیستان و بلوچستان، شرق هرمزگان و جنوب کرمان وضعیت متفاوتی حاکم است؛ این مناطق تابستان معمولاً با بارشهای موسمی آغاز میشود که اغلب از نیمه تیرماه آغاز میشود، اما پیشبینیها امسال از بارش کمتر نسبت به حالت معمول خبر میدهند.
همچنین انتظار میرود جنوب شرق کشور در تابستان امسال خشکتر و کمبارشتر باشد و به دلیل کاهش پوشش ابر، دما در این نواحی بالاتر از نرمال خواهد رفت و تابستانی گرمتر و خشکتر پیشبینی میشود.
در رابطه با وضعیت بارشهای فصل پاییز هنوز نمیتوان با قطعیت اظهارنظر کرد، زیرا عوامل و متغیرهای متعددی بر شرایط اقلیمی اثرگذارند و پیشبینی دقیق نیاز به زمان بیشتری دارد؛ اما با توجه به وضعیت فعلی و تغییر فازهای گرم و سرد در اقیانوسهای آرام و هند احتمال آغاز به موقع پاییز و بارشهای بیش از نرمال وجود دارد که تنها یک احتمال نسبتاً قابل توجه است.
شاهد احتمال وجود رکوردهای دمایی تازه نیز هست، اما چنین پیشبینیهایی معمولاً در بازههای کوتاهمدت و به صورت پیشبینیهای روزانه ممکن است و از همین حالا نمیتوان درباره ثبت رکوردهای تازه با اطمینان صحبت کرد.
آنچه با اطمینان بیشتری میتوان گفت، وجود احتمال تابستانی گرمتر از معمول در بخشهای مختلف کشور است.
همچنین متذکر شد که عوامل گوناگون در شکلگیری الگوی بارش پاییز و نیمه نخست زمستان نقش دارند و هنوز برای ارزیابی دقیق آنها زود است و احتمال تغییر شرایط نیز وجود دارد.
با توجه به وضعیت فعلی و تغییرات فازهای گرم و سرد در اقیانوسهای آرام و هند، این احتمال وجود دارد که فصل پاییز به موقع آغاز شود و میزان بارشها نیز بیش از نرمال باشد؛ اما این فقط یک احتمال نسبتاً جدی است و نمیتواند به عنوان پیشبینی قطعی مطرح گردد.
در ادامه آمده است که تابستان با دمای بالاتر از حد نرمال در استانهای جنوبی و جنوبشرقی پیشبینی میشود؛ هر منطقه میانگین دمای مخصوصی دارد و نمیتوان عدد واحدی برای کل کشور در نظر گرفت؛ برای نمونه اهواز ممکن است تا ۵۳ یا ۵۴ درجه برسد، و تهران نیز با بیشینهای تا حدود ۴۲ درجه مواجه خواهد شد.
این مقام مسئول درباره رکوردهای دمایی گفت که احتمال ثبت رکوردهای دمایی جدید وجود دارد اما چنین پیشبینیهایی معمولاً در بازههای زمانی کوتاهمدت و از طریق پیشبینیهای روزانه امکانپذیر است و از هماکنون نمیتوان درباره ثبت رکوردهای تازه با اطمینان صحبت کرد.
آنچه در شرایط فعلی میتوان با اطمینان بیشتری مطرح کرد، احتمال وقوع تابستانی گرمتر از معمول در بخشهای مختلف کشور است.
