به گزارش آب و هوا چطوره، تالاب‌های هامون و جازموریان به‌عنوان کانون‌های اصلی تولید گرد و غبار در کشور شناخته می‌شوند و برآوردها نشان می‌دهد این تالاب‌ها به‌طور مستقیم حدود ۲۰۰ تا ۴۰۰ هزار نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهند.
هامون؛ کانونی مهم در شرق کشور
این مجموعه تالابی که به دلیل خشک شدن و کاهش ورودی آب از رودخانه هیرمند و همچنین سیاست‌های سدسازی، به شدت خشک شده است، به شرایط فعلی منجر شده تا گرد و غبار بیشتری از این حوزه بلند شود.
جازموریان؛ بزرگ‌ترین محدوده تالبی گرد و غبارخیز کشور
تالاب جازموریان که بخش‌هایی از آن در سیستان و بلوچستان و بخش دیگر آن در کرمان قرار دارد، از نظر وسعت بزرگ‌ترین محدوده تالابی است که گرد و غبار از آن ناشی می‌شود. با وجود اینکه اطراف این تالاب، جمعیت زیادی زندگی نمی‌کنند، اما از نظر وسعت و شدت عملکرد، یکی از مهم‌ترین کانون‌های تالابی تولید گرد و غبار به‌شمار می‌رود.
نقش تالاب‌های فارس در تولید گرد و غبار
تالاب‌های فارس از جمله بختگان و مهارلو وجود دارند و در شرایط مختلف می‌توانند گرد و غبار را تولید کنند؛ اما به دلیل جهت جابه‌جایی توده‌های گرد و غبار و اینکه این توده‌ها اغلب به سمت مناطق کم‌جمعیت می‌رود، کمتر در محافل عمومی درباره آن‌ها صحبت می‌شود. با وجود این، سایر تالاب‌های جنوبی فارس نیز در این حوزه حائز اهمیت هستند.
تأمین حقابه؛ کلیدی در احیای تالاب‌ها
دبیر ستاد ملی سیاست‌گذاری و هماهنگی مدیریت پدیده گرد و غبار سازمان حفاظت محیط زیست تأکید می‌کند که مسئله اصلی تالاب‌ها، تأمین حقابه آن‌هاست. برداشت بی‌رویه منابع آبی باید کنترل شود و همزمان مسیر آب به تالاب‌ها باز شود؛ بدون این کار، سایر طرح‌های احیا مانند نهال‌کاری کارآمد نخواهند بود و در سیلاب‌های دوره‌ای بخش زیادی از این اقدامات از بین می‌رود.
بارش‌های دهه ۷۰ و تأثیر آن
براساس گزارشی که توسط سازمان هواشناسی ارائه شد، در دهه ۷۰ کشور به طور میانگین حدود ۴۰۰ میلی‌متر بارش ثبت شد که حدود ۸۰ درصد بیشتر از میانگین بلندمدت بود و این امر منجر به آبگیری قابل توجه تالاب‌ها شد. با توجه به جایگاه جغرافیایی تالاب‌ها، بسیاری از آن‌ها در انتهای حوزه‌های آبخیز و در گودی‌های طبیعی واقع‌اند و به این دلیل املاح و مواد محلول همراه با آب به تالاب‌ها هدایت می‌شود. این امر شوری خاک را در مناطق تالابی به یکی از موانع اصلی اجرای طرح‌های مؤثر برای کنترل گرد و غبار تبدیل می‌کند.
برای مقابله با گرد و غبار ناشی از تالاب‌ها، نیاز است هم مصرف آب مدیریت شود و هم حقابه زیست‌بوم‌های تالابی تامین گردد و در کنار آن، شرایط طبیعی هر منطقه و ویژگی‌های خاک و شوری آن در طرح‌های احیاء و کنترل گرد و غبار مد نظر قرار گیرد.
