به گزارش آب و هوا چطوره، یزد در آستانه بارش‌های پاییزی با تمرکز ویژه بر مدیریت روان‌آب و کاهش سیلاب به سمت آینده می‌نگرد؛ تجربه سیلاب گسترده در سال ۱۴۰۱ پشت این اقدامات پدید آمده است.
چهار سال از سیلاب ویرانگر مرداد ۱۴۰۱ می‌گذرد و اکنون دستاوردهای قابل توجهی در زمینه کنترل روان‌آب و حفاظت زیرساخت‌ها دیده می‌شود. شرکت آب منطقه‌ای یزد از احداث یا بازسازی ۲۶ بند خاکی تغذیه مصنوعی در نقاط مختلف استان خبر داده است که ظرفیت ذخیره‌سازی مجموع آن‌ها به حدود ۲۷ میلیون مترمکعب می‌رسد. بند خاکی کاسه‌رود در اشکذر با ظرفیت حدود ۶۰۰ هزار مترمکعب ساخته شد تا آب ورودی را مستقیماً به سمت تغذیه سفره‌های زیرزمینی هدایت کند. بند دره‌گاهان تفت نیز مرمت و تقویت شده است تا قدرت تحمل سیلاب‌های ورودی افزایش یابد.
از سوی دیگر، پروژه‌های مدیریت روان‌آب تنها به ساخت بندهای خاکی محدود نمی‌شود. لایروبی و پاکسازی مسیر رودخانه‌ها از اول امسال در دستور کار قرار گرفته و بر اساس گزارش شرکت آب منطقه‌ای، ۱۰.۵ کیلومتر از مسیر رودخانه‌های استان پاکسازی شده تا ظرفیت عبور روان‌آب افزایش یابد. همچنین مدیریت بحران استان بر شناسایی نقاط حادثه‌خیز و رفع نواقص سیل‌بندها و بررسی آمادگی دستگاه‌های اجرایی تأکید کرده است. شورای فنی استان نیز در چهارم مهرماه با یادآوری تجربه سیلاب ۱۴۰۱، لایروبی مسیل‌ها و پایش سازه‌های آبی-خاکی را ضرورتی دانسته و نسبت به اصلاح گلوگاه‌ها و انسدادهای مسیر رودخانه‌ها توصیه کرد. در همین راستا رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان با بیان محدودیت‌های منابع، تقویت آمادگی پیش از بارش را ضرورتی غیر قابل لاحق دانسته است.
ال‌نینو؛ زنگ هشدار اقلیمی، نه پیش‌بینی قطعی سیل
ال‌نینو پدیده‌ای اقیانوسی-جویی است که می‌تواند الگوهای بارش را تغییر دهد. در شهریور ۱۴۰۵ سازمان جهانی هواشناسی اعلام کرد ال‌نینو در حال تقویت است و احتمال بقای آن تا فوریه ۲۰۲۷ وجود دارد؛ مرکز پیش‌بینی اقلیمی آمریکا نیز در شهریور احتمال شکل‌گیری یک ال‌نینوی بسیار قوی در پاییز و زمستان ۲۰۲۶ـ۲۰۲۷ را بیش از ۹۰ درصد برآورد کرده است. با این حال، احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور، تأکید می‌کند که نمی‌توان تنها با ال‌نینو درباره میزان بارش یا احتمال سیلاب در ایران اظهار نظر قطعی کرد و باید مجموعه‌ای از عوامل به طور همزمان بررسی شود. در یزد، مدیرکل مدیریت بحران استان اعلام کرده با توجه به پیش‌بینی‌ها، احتمال وقوع بارش‌های فرانرمال از نیمه آبان تا نیمه آذر وجود دارد و تمهیداتی برای ترمیم رودخانه‌های فصلی، پل‌ها و بندهای خاکی در حال انجام است.
مسئله فقط میزان بارش نیست؛ «شکل بارش» تعیین‌کننده است
رئیس جهاد کشاورزی استان با اشاره به توپوگرافی و شرایط اقلیمی، می‌گوید که بارش‌های احتمالی ممکن است به صورت رگبارهای شدید و متمرکز رخ دهند؛ چنین بارش‌هایی می‌تواند روان‌آب قابل توجهی ایجاد کند اگر مسیرهای آب به درستی مدیریت نشوند. خشکسالی‌های طولانی و خشکسالی می‌تواند خاک را خشک و نفوذ را محدود کند و همین امر احتمال تولید روان‌آب را در بارش‌های ناگهانی بالا می‌برد. به همین دلیل مدیریت آب و خاک به عنوان یک سامانه واحد دیده می‌شود تا آب حاصل از بارش‌ها به جای آسیب دیدن، به آبخوان‌ها و قنوات راه یابد.
در نهایت، مسئله یزد فقط درباره ترس از باران نیست؛ بلکه درباره این است که آیا پیش از رسیدن بارش، همه زیرساخت‌ها آماده‌اند تا آب را در مسیر درست هدایت کنند و از فرصتی برای تغذیه سفره‌های زیرزمینی استفاده شود. چهار سال پس از سیلاب ۱۴۰۱، اکنون فرصت ارزیابی وجود دارد: آیا گلوگاه‌های رودخانه‌ها بسته شده‌اند، بندها سالم‌اند و آیا مردم همچنان با اطمینان می‌دانند که در صورت وقوع بارش شدید، چه مسیری برای ایمنی دارند.
پذیرفتنی نیست؛ حالا نوبت پاسخ عملی است
رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان یزد در پنجمین نشست شورای فنی با اشاره به تجربه سیلاب و محدودیت منابع، تأکید کرده است که تکرار خسارت‌های مشابه قابل پذیرش نیست و نیاز به لایروبی مسیل‌ها، مقاوم‌سازی سازه‌های آب-خاکی و پایش مستمر پیش از آغاز بارندگی‌ها دارد. در نهایت، این اقدامات باید به صورت زمان‌دار و با مسئولیت‌های روشن تبدیل شوند تا مردم بتوانند نتیجه آن را حس کنند.
