به گزارش آب و هوا چطوره، بررسیها نشان میدهد از اواخر آذرماه روند بارشها در سطح کشور افزایشی بوده و میانگین بارش نسبت به سطح بلندمدت مثبت شده است، اما این روند در همه استانها یکسان نیست و تهران، قزوین، البرز، سمنان، مرکزی و قم با کمبارشی محسوس روبهرو هستند. در دیماه گاهی از کاهش بارشها خبر داده شد، بهویژه در بازه هفتروزه منتهی به ۱۵ دی، اما این رخداد مقطعی است و نمیتواند مبنای قضاوت درباره خشکسالی باشد.
برای ارزیابی دقیقتر اثر بارشها، سه تعریف خشکسالی وجود دارد که هر یک جنبهای از اثرات کمبارشی را میسنجد. از منظر هواشناسی اگر در بازههای کوتاه مانند یک هفته یا یک ماه بارش منطقهای کمتر از متوسط بلندمدت باشد، خشکسالی هواشناسی رخ میدهد اما لزوماً به معنای خشکسالی کشاورزی یا هیدرولوژیک نیست.
اگر کمبارشی دو تا سه ماه یا بیشتر ادامه یابد، رطوبت خاک کاهش مییابد و کاشت یا برداشت محصولات تحت تأثیر قرار میگیرد؛ در این حالت خشکسالی کشاورزی نیز رخ میدهد اما به معنای خشکسالی هیدرولوژیک نیست.
اگر کمبارشی شش ماه، یک سال یا مدت طولانیتر ادامه یابد و منابع آب سطحی و زیرزمینی، رودخانهها، ذخایر برفی و سدها نیز دچار کاهش شوند، خشکسالی به چرخه هیدرولوژیک وارد میشود و معمولا بلندمدت است.
در وضعیت ایران هرچند پاییز امسال بارش کشور بالاتر از نرمال بود، اما برای ششمین سال متوالی متوسط بارش سالانه هنوز کمتر از مقدار بلندمدت است. استانهایی مانند تهران، قزوین، البرز، سمنان، مرکزی، قم و زنجان بهشدت کمبارش بودهاند و حتی بارش در حوزه رشته کوه زاگرس مانند لرستان، کرمانشاه، چهارمحال بختیاری و کهگیلویه و بویراحمد همچنین استانهای گیلان، مازندران، گلستان، خراسان و شمالی نیز همچنان کمتر از نرمال بوده است، بهطوریکه در برخی مناطق حدود ۵۰ درصد بارش سالانه تأمین شده است.
بارش دو سامانه اخیر در برخی مناطق مانند هرمزگان، فارس، بوشهر، کرمان و سیستان و بلوچستان قابل توجه بود و برخی ایستگاهها در یک شبانهروز معادل بارش یکسال خود را ثبت کردند.
همزمان با وجود بارشهای مناسب در برخی استانها، به دلیل افت آبهای زیرزمینی در اغلب مناطق کشور، ایران همچنان از نظر هیدرولوژیک درگیر خشکسالی است. علاوه بر این در مناطقی مانند تهران خشکسالی هواشناسی و کشاورزی همزمان مشاهده میشود و سیستان و بلوچستان نیز وارد آخرین مرحله خشکسالی یعنی خشکسالی اقتصادی و اجتماعی شده است.
در پایان، خشکسالی اقتصادی-اجتماعی بهمعنای تأثیر بر معیشت است و این مسئله میتواند منجر به مهاجرت کشاورزان به استانهای دیگر شود؛ این پدیده در سالهای اخیر در بخشهایی از فلات مرکزی ایران مشاهده شده است.
