به گزارش آب و هوا چطوره، پدیده النینو که با گرم شدن آبهای سطحی اقیانوس آرام همراه است، امسال فعال شده و میتواند الگوهای دما و بارش جهان را تغییر دهد. با این زمینه، ایران هم به نحوی از اثرات غیرمستقیم آن متاثر خواهد بود؛ سازمان جهانی هواشناسی اعلام کرده تابستان پیش رو میتواند بسیار گرم و شدید باشد.
النینو بهطور کلی پدیدۀ اقلیمی است که در اقیانوس آرام مرکزی و شرقی رخ میدهد و با افزایش دمای سطحی آب همراه است. این تغییر، به برهمخوردن الگوهای گردش عمومی جو منجر میشود و شرایط آبوهوایی در سطح زمین را تحتتأثیر قرار میدهد.
حسین اردکانی، پدر علم هواشناسی ایران، توضیح میدهد: امسال سازمان جهانی هواشناسی گزارش داده است پدیده النینو فعال شده است. در این وضعیت، دمای سطحی آب در شرق و مرکز اقیانوس آرام افزایش مییابد و به سمت شرق گسترش پیدا میکند؛ این گرمایش موجب بالا آمدن هوای گرم و مرطوب میشود و در نتیجه تشکیل ابرهای بارشی و بارشهای شدید ایجاد میشود. در مقابل، غرب اقیانوس آرام مانند اندونزی و برخی مناطق جنوبشرق آسیا با کاهش بارش روبهرو میشوند و احتمالاً شرایط خشکسالی به وجود میآید.
اردکانی اضافه میکند که النینو معمولاً از خط استوا تا حدود ۲۰ تا ۲۵ درجه عرض جغرافیایی نمود مییابد، اما پیامدهای آن از طریق دورپیوندها میتواند تا عرضهای میانی و حتی ۵۰ تا ۶۰ درجه هم برسد. دورپیوندها به ارتباط میان تغییرات اقلیمی در یک منطقه و مناطق دوردست اشاره دارد و حدود ۱۰ نوع اصلی شناخته شدهاند که میتوانند الگوهای اقلیمی را تقویت یا تضعیف کنند.
این پدیده معمولاً از حدود یکی دو ماه قبل کریسمس آغاز میشود و تا حوالی کریسمس به بیشترین شدت میرسد و گاهی بین دو تا پنج سال نیز دوام میآورد. به همین دلیل النینو میتواند اثرات گستردهای بر آبوهوای بخشهای مختلف جهان داشته باشد. بیشترین تأثیرات آن در مناطق استوایی و تا حدود ۲۵ درجه عرض جغرافیایی مشاهده میشود و گاهی اثرات غیرمستقیم آن در عرضهای بالاتر نیز دیده میشود.
برای تابستان امسال، اردکانی با استناد به گزارشهای جهانی و توضیحات سازمان هواشناسی ایران، میگوید احتمال دارد تابستان پرگرمایی در پیش رو باشد، اما این پیشبینی قطعی نیست. او توضیح میدهد که در طول حدود سه ماه ابتدایی، ممکن است دمای سطحی اقیانوس تا حدود ۳.۵ درجه سانتیگراد افزایش یابد؛ چنین گرمایی میتواند انرژی گرمایی بیشتری را به جو منتقل کند و در نتیجه دمای هوا در نقاط مختلف جهان بالا رود.
وی همچنین توضیح میدهد که در پنجاه سال گذشته معمولاً افزایش دما در اقیانوس آرام استوایی حدود ۲.۵ تا ۳ درجه بوده است، اما اگر این مقدار به ۳.۵ درجه برسد، انرژی گرمایی بیشتری وارد جو میشود و میتواند بر دمای مناطق مختلف تأثیرگذار باشد. با این وجود، او معتقد است دمای تهران به ۴۴ درجه نمیرسد و رسیدن به این رقم را یک موقعیت استثنایی میداند؛ براساس بررسیهای وی، امسال ممکن است تهران به حدود ۴۱ تا ۴۲ درجه در اوایل مرداد یا اواخر تیر برسد و در خوزستان حداکثر دما تا حدود ۵۱ تا ۵۲ درجه باشد.
تا کنون، هوای تابستان نسبت به سال گذشته خنکتر بوده است و به گفتهٔ اردکانی، تابستان میتواند روند عادی خود را طی کند. اما درباره پاییز، وجود این پدیده احتمال دارد مسیر بارشها را از اواخر آبان تغییر دهد و اگر دورپیوندهای دیگر آن را خنثی نکنند، شرایطی متفاوت را به همراه داشته باشد. اردکانی همچنین اشاره میکند که برخلاف سال گذشته، پاییز امسال از اوایل آبانماه بارشها را آغاز خواهد کرد.
وی تأکید میکند که سال گذشته نیز با پیشبینیای مبنی بر آغاز بارشها حدود ده آذر روبهرو شد و در عمل بارشهای مناسبی در کل منطقه ثبت شد. زمستان پارسال تنها چند استان در جنوب البرز، مانند زنجان، قزوین، البرز، تهران و سمنان، به دلیل عوامل مختلف کمی بارش کمتر از نرمال داشتند.
